Bakstenen

Bakstenen worden al duizenden jaren gebruikt als bouwmateriaal. Aanvankelijk werden de stenen uit klei of leem ongebakken op elkaar gelegd om een muurtje te vormen. Ze droogden vervolgens in de zon. In de Romeinse periode werd de techniek verder verfijnd. Bakstenen waren erg populair en dan vooral bij die Romeinen die het zich konden veroorloven om een gebouw op te trekken uit baksteen. De gewone bevolking hield het nog bij houten huizen. Met de val van het Romeinse rijk, verdween ook tijdelijk de kennis over het produceren van baksteen, om in de late Middeleeuwen (ca. 12de eeuw) opnieuw opgepikt te worden. Daar waar klei was, werden bakstenen geproduceerd en verder verhandeld naar de rest van Europa. Ook zo in Vlaanderen, met steenbakkerijen in de regio rond Kortrijk, het Land van Waas, de Noorderkempen, de Rupelstreek en aan de kust.
Met de industrialisering en de toenemende vraag (door o.a. een toenemende bevolking) steeg het aantal steenbakkerijen in de 19de eeuw enorm. Bovendien raakte de nijverheid meer geconcentreerd in bepaalde gebieden, die voordeel haalden uit hun ligging of aan de rijkdom van de aanwezige kleilagen.
In de tweede helft van de 20ste eeuw maakten de schaalvergroting en de efficiëntieverbetering van enkele wereldspelers dat veel steenbakkerijen in Vlaanderen de deuren moesten sluiten. 

Bakstenen zijn nog steeds erg aanwezig in het landschap. Niet enkel werden (en worden) gebouwen opgetrokken uit baksteen, de kleiputten zorgden vaak voor nieuwe natuurgebieden met een enorme biodiversiteit. Ook de schoorstenen en transportsystemen van voormalige steenbakkerijen zijn vaak een landmark in de omgeving.

Bibliografie

Wie weet iets?

Wie heeft iets?

Wie kan iets?

Reacties

Geachte,
Als onderzoeker, lid van de Kon.belg.Marine Academie hou ik me bezig met de historiek van de
"export over zee van baksteen"

Mijn archief en fotobank behelst de periode van 1928 tot 1965. Door de opkomst van de
"machiensteen" en de stijgende vraag uit Engeland voor goedkopere Boomse baksteen schakelden
enkele steenbakkers zoals Swenden en De Neef over op baksteen in Engelse maat..
Een akkoord met de rederij T.denHartig zorgde voor de bevrachting en de steenbakkers investeerden ook in de bouw van moderne kustvaarders,speciaal gebouwd voor de baksteenvaart.
Op enkele jaren tijd bestond de vloot ui een 5 tal nieuwe schepen die goed concureerden met de
minder versatiele zeelichters die over zee gesleept werden.

Mijn interesse gaat nu naar de periodes van voor 1928. Uit gegevens van oude Antwerpse rederijen werden ook dakpannen naar Mexico en Z.Amerika verscheept.

Na de Reformatie in Engeland werden vele verwoeste kerken en kloosters met baksteen uit
onze kuststreek herbouwd.

Al wie mij hier over kan inlichten is welkom.

Ook ben ik beschikbaar voor medewerking met mijn archief en fotobank / Power-point .
Als ex opvarende van de baksteenschepen .1945 - 1955 is een spreekbeurt nooit zonder
leuke anecdotes.

Reactie toevoegen

In de kijker

Op donderdag 24 januari 2019 organiseren we in samenwerking met diverse partners in het Brandweermuseum in Aalst een ontmoetingsdag rond het brandweererfgoed in Vlaanderen. Meer informatie volgt nog, maar noteer alvast de datum in de agenda!

Nieuwsbrief