Home / Energie en aandrijving / Gasproductie en -distributie

Gasproductie en -distributie

Gas wordt als energiebron gebruikt. Er zijn verschillende soorten, samenstellingen en toepassingsgebieden.

In het kielzog van de industriële revolutie aan het begin van de 19e eeuw maakte het lichtgas zijn opwachting. Door de ontgassing van steenkool in een luchtdichte omgeving kwam er immers een vluchtig en brandbaar gas vrij, dat voldoende licht gaf voor verlichting. In Europa was Brussel de eerste stad met openbare straatverlichting, aangeleverd door Compagnie Meeus. Voor particulieren waren het eerst winkeliers en caféhouders die het eerst zich aansloten, tot de olielampen helemaal verdrongen werden. In de loop van de 20e eeuw werd gaslicht dan weer verdrongen door elektrisch licht.

Aardgas speelt sinds het midden van de 20e eeuw een belangrijke rol bij onze warmtevoorziening. Deze fossiele brandstof wordt uit diepe aardlagen gewonnen en bestaat voornamelijk uit methaan.  Er bestaat ook biogas, blaugas, brongas, butaangas, groen gas, hoogovengas en zo verder.

De OVAM inventariseerde in 2011 alle oude gassites in Vlaanderen en bouwde zo een lijst op van 122 sites. Tegen 2022 zouden alle noodzakelijke saneringen opgestart moeten zijn. Er gebeurt echter geen screening van eventuele erfgoedwaarden bij saneringsoperaties, zoals bij een Omgevingsvergunning of een Milieueffectenrapport. Er worden enkel zones in kaart gebracht waar de zwaarste vervuiling aanwezig is om die vervolgens integraal af te graven. Daarbij gelden de strengste veiligheidsmaatregelen. 

Dat was zeker het geval bij de sanering van de gronden voor het stadsvernieuwingsproject de Krook in Gent. De restanten van de oudste (private) steenkoolgasfabriek in Vlaanderen werden er zonder bouwhistorisch en -archeologisch onderzoek verwijderd. Zo verdwenen ook de sporen van één van de eerste ovens voor de productie van vuurvaste stenen. Van de site van de in 1880 opgerichte Gasmaatschappij van Gent zijn twee gashouders bewaard gebleven, in het kader van het vastgoedproject Tondelier. In deze ruimtes werd gas bewaard als buffer tussen productie en verbruik. Ondertussen gaat de sanering van andere stadsgasfabrieken in Vlaanderen verder en worden die industrieel-archeologisch niet onderzocht. Alleen de straatnaamgeving geeft in vele Vlaamse steden en dorpen nog aan dat er ooit een gasfabriek of gasklok(ken) aanwezig waren, bijvoorbeeld de Gasmeterlaan in Gent of de Gazometerstraat in Sint-Truiden.

 

Foto: Binnenzicht machinezaal gasfabriek, Gasmeterlaan Gent, 1953. Collectie Industriemuseum

Bibliografie

Wie weet iets?

Harry van Royen - Onderzoeker
OVAM - Organisatie
Luc Devriese - Expert

Reactie toevoegen

In de kijker

We hebben beslist om de 8e ETWIE-ontmoetingsdag, die gepland stond op zaterdag 9 mei, te verschuiven naar een latere datum.

Nieuwsbrief